Begin met het maken van het deeg, want dit moet even rusten in de koelkast. Doe de gezeefde bloem, de donkere basterdsuiker, het bakpoeder, het zout en de speculaaskruiden in een grote mengkom. Meng dit goed door elkaar met een garde. Voeg vervolgens de koude blokjes roomboter toe. Kneed met koude handen (of gebruik een keukenmachine met deeghaken) de boter door het bloemmengsel totdat er een kruimelig deeg ontstaat, vergelijkbaar met grof zand. Voeg lepel voor lepel het ijskoude water (of melk) toe, totdat je het deeg tot een stevige, soepele bal kunt vormen. Kneed niet te lang; zodra het een bal is, is het klaar. Wikkel het deeg in huishoudfolie en leg het minimaal 1 uur (maar het liefst een hele nacht) in de koelkast. Hierdoor kunnen de smaken van de kruiden goed in het deeg trekken.

Terwijl het deeg in de koelkast rust, kun je de vulling maken. Doe de ontpitte Medjool dadels in een keukenmachine (foodprocessor). Voeg de sinaasappelrasp, de theelepel kaneel en de eetlepel verse sinaasappelsap toe. Mix het geheel tot een gladde, dikke en smeuïge pasta. Als de pasta te droog is en niet goed mengt, kun je nog een heel klein beetje extra sinaasappelsap of water toevoegen. De textuur moet lijken op een stevige jam of een zachte amandelspijs. Zet de vulling even apart.

Wanneer het deeg voldoende heeft gerust, is het tijd om de oven voor te verwarmen op 175°C (boven- en onderwarmte). Neem een ondiepe bakvorm (bijvoorbeeld een vierkante vorm van 20x20 cm of een ronde springvorm van 22 cm doorsnede). Bekleed de bodem en de randen zorgvuldig met bakpapier. Tip: als je het bakpapier eerst even verfrommelt onder de kraan en goed uitknijpt, vormt het zich veel makkelijker naar je bakblik!

Haal het deeg uit de koelkast en verdeel het in twee gelijke stukken. Strooi een beetje bloem op je werkblad en rol het eerste stuk deeg uit tot een lap die precies in je bakvorm past. De dikte moet ongeveer een halve centimeter zijn. Leg deze deeglap op de bodem van je bakvorm en druk de randjes voorzichtig aan.

Neem nu de dadel-sinaasappel vulling en verdeel deze gelijkmatig over de deegbodem. Laat ongeveer één centimeter vrij aan de randen. Rol vervolgens het tweede stuk deeg uit tot een lap van dezelfde grootte. Leg deze voorzichtig bovenop de vulling. Druk de randen van het onderste en het bovenste deeg goed op elkaar, zodat de vulling veilig ingepakt zit.

Nu komt het leuke gedeelte: de decoratie! Bestrijk de bovenkant van het deeg royaal met het losgeklopte ei. Gebruik hiervoor een kwastje. Voor een extra mooie glans kun je het eistrijksel even laten drogen en daarna nog een tweede laagje aanbrengen. Druk vervolgens de gepelde amandelen in een mooi patroon lichtjes in het deeg.

Schuif de bakvorm in het midden van de voorverwarmde oven. Bak de gevulde speculaas in ongeveer 35 tot 40 minuten gaar en prachtig goudbruin. De geur in je keuken zal onweerstaanbaar zijn!

Dit is misschien wel de moeilijkste stap: het wachten. Haal de gevulde speculaas uit de oven en laat deze volledig afkoelen in de bakvorm voordat je hem aansnijdt. Als je hem warm aansnijdt, is de vulling nog te zacht en valt het gebak uit elkaar. Zodra het volledig is afgekoeld, snijd je het in mooie, strakke vierkantjes. Serveer met een grote mok warme chocolademelk, koffie of thee. Geniet van de gezelligheid!